Strona domowa freelex

 
 
 
     
 
Akt poświadczenia dziedziczenia

Istnieją dwa sposoby uzyskania potwierdzenia, że odziedziczyło się po kimś spadek. Po pierwsze, możemy wystąpić do sądu o wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Drugim sposobem jest udanie się do kancelarii notarialnej i sporządzenie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. Akt poświadczenia dziedziczenia jest instytucją nową, mającą zastosowanie od 1 marca 2009r. Uzyskanie aktu jest prostsze i szybsze niż uzyskanie sądowego postanowienia. W artykule tym opisano kiedy możliwe jest uzyskanie takiego aktu oraz jak wygląda procedura i koszty z tym związane.

Czym jest akt poświadczenia dziedziczenia
Instytucja aktu poświadczenia dziedziczenia uregulowana jest art. 95a - 95p ustawy o notariacie. Akt poświadczenia dziedziczenia to urzędowy dokument sporządzony przez notariusza, stanowiący potwierdzenie praw spadkobierców do udziałów w spadku po konkretnym spadkodawcy. Akt określa więc jedynie udziały spadkobierców w spadku – nie znosi się nim współwłasności, powstałej w wyniku dziedziczenia majątku spadkowego przez więcej osób. Do zniesienia tej współwłasności konieczne jest sporządzenie dodatkowej umowy lub przeprowadzenie postępowania sądowego.

Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j). Jeżeli więc jakikolwiek przepis wymaga udokumentowania faktu dziedziczenia postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, wystarczające jest przedstawienie aktu poświadczenia dziedziczenia. 

Kiedy można sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia
Zanim wybierzemy się do notariusza, warto sprawdzić czy w ogóle możliwe jest sporządzenie takiego aktu w naszym przypadku.

Zgodnie z art. 95a ustawy, akt poświadczenia dziedziczenia można sporządzić wyłącznie przy dziedziczeniu ustawowym (następuje w przypadku braku testamentu) lub przy dziedziczeniu na podstawie testamentu sporządzonego w formie zwykłej, a więc gdy testament sporządzony został własnoręcznie lub w formie aktu notarialnego albo przed odpowiednim urzędnikiem. Jeśli testament był sporządzony w formie szczególnej (ustnie, na statku morskim lub powietrznym, na wojnie) – notariusz odmówi sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.

Kolejnym warunkiem jest brak sporu pomiędzy spadkobiercami, co do tego, kto i na jakiej podstawie dziedziczy po zmarłym. W przypadku istnienia sporu, notariusz odmówi sporządzenia aktu, a wszelkie zwady będzie musiał rozstrzygnąć sąd. Z odmową sporządzenia aktu spotkamy się również w przypadku, gdy wobec spadkodawcy:
- zostało już wydane postanowienie o stwierdzeniu nabyciu spadku po nim,
- został już wydany akt poświadczenia dziedziczenia po nim,
- toczy się postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku po nim.

Kolejnymi sytuacjami, w których notariusz odmówi sporządzenia aktu są sytuacje, gdy:
- wskutek braku małżonka spadkodawcy i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy spadek przypada, jako spadkobiercy ustawowemu, gminie albo Skarbowi Państwa;
- spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, nie zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej albo w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą.

Akty mogą być sporządzane wyłącznie w przypadku spadków po osobach zmarłych po 1 lipca 1984r.

Zanim udamy się do notariusza...
Jeśli nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych przeszkód, możemy umówić się na spotkanie z notariuszem. Może być to dowolnie wybrany notariusz z którejkolwiek miejscowości. Bardzo ważne jest, aby przed notariuszem stawili się wszyscy potencjalni spadkobiercy ustawowi i testamentowi (art. 95b). Oznacza to, że nawet gdy został sporządzony testament, w którym do dziedziczenia została wyznaczona tylko jedna osoba – do kancelarii notarialnej oprócz tej osoby będą musieli się wybrać wszyscy krewni, którzy dziedziczyliby na mocy ustawy. Jeśli nie wiesz, kto dziedziczyłby ustawowo w Twojej sprawie możesz zapytać o to notariusza lub przesłać nam pytanie. Jak widać, akt można sporządzić tylko przy pełnej zgodzie członków rodziny i ewentualnie innych osób wyznaczonych w testamencie. Jeżeli choć jedna osoba sprzeciwia się stawiennictwu w kancelarii – nie ma żadnych środków, aby ją do tego przymusić. W takim przypadku, jedynym wyjściem będzie przeprowadzenie sądowego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.   

Przykład:
Pan Józef zmarł pozostawiając żonę, syna i córkę. W testamencie cały spadek przepisał na córkę. W przypadku dziedziczenia ustawowego do spadku powołani byliby żona, syn i córka po 1/3 spadku. W takim przypadku do kancelarii muszą się stawić wspólnie. Jeśli żona lub syn odmówią stawiennictwa przed notariuszem – nie dojdzie do sporządzenia aktu, a córka będzie musiała wystąpić do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku.


Spotkanie w kancelarii notarialnej
Na spotkanie z notariuszem na pewno musimy wziąć ze sobą odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpisy aktów stanu cywilnego osób powołanych do spadku z ustawy oraz testament (testamenty), jeśli został sporządzony przez zmarłego. Ponadto notariusz będzie wymagał przedstawienia innych dokumentów mogących mieć wpływ na ustalenie praw do spadku. Ustalając termin spotkania należy poprosić o  informacje, jakie dokumenty będą w naszej sprawie potrzebne.

Gdy już dojdzie do spotkania w kancelarii, notariusz przystąpi do sporządzenia protokołu dziedziczenia. Pouczy osoby biorące udział w spisywaniu protokołu o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń (art. 95c). Następnie odbierze od wszystkich osób:
1) zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia;
2) oświadczenia o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;
3) oświadczenia o znanych testamentach spadkodawcy lub braku takich testamentów;
4) oświadczenia, że w odniesieniu do spadku nie zostało uprzednio wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i nie toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia;
5) w przypadku, gdy śmierć spadkodawcy nastąpiła przed 13 lutym 2001r. oświadczenia, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne oraz który spośród spadkobierców powołanych do spadku z ustawy odpowiada warunkom przewidzianym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego;
6) oświadczenia, czy spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, nie zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej albo w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą;
7) oświadczenia, czy były składane oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, czy zostało wydane orzeczenie dotyczące niegodności dziedziczenia oraz czy były zawierane umowy z przyszłym spadkodawcą w przedmiocie zrzeczenia się dziedziczenia po nim.

Jeżeli od dnia śmierci spadkodawcy nie upłynęło sześć miesięcy, w protokole dziedziczenia notariusz umieści oświadczenia spadkobierców o prostym przyjęciu spadku lub przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone (art. 95c par. 3).

Jeśli przedstawimy testament (lub testamenty) sporządzony przez zmarłego, który nie był wcześniej otwarty i ogłoszony – notariusz otworzy go i ogłosi wszystkim zebranym, jednocześnie sporządzając z tej czynności odrębny protokół (art. 95d).

Po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku oraz gdy nie stwierdzi, że zachodzą okoliczności uniemożliwiające sporządzenie aktu, opisane wcześniej.

Ostatnią czynnością jest wpisanie aktu poświadczenia dziedziczenia do specjalnego rejestru elektronicznego. System prowadzony przez Krajową Radę Notarialną weryfikuje poprawność wprowadzanych danych i uniemożliwia dublowanie się wpisów po tym samym spadkodawcy. Wpisane aktu do rejestru odnotowywane jest na akcie. Oznacza to, że cały proces zakończył się sukcesem.

Oryginał sporządzonego aktu poświadczenia dziedziczenia będzie przechowywany przez notariusza, natomiast osoby, które wykażą interes prawny (w szczególności spadkobiercy) będą mogły odpłatnie otrzymać jego wypis (art. 95 m i n).

Koszty i opłaty
Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia kosztuje 50zł niezależnie od ilości osób uczestniczących w jego przygotowywaniu. Dodatkowo będziemy musieli zapłacić 100zł za sporządzenie protokołu dziedziczenia. Jeśli w trakcie sporządzania protokołu dziedziczenia dojdzie to otwarcia i ogłoszenia testamentu będziemy musieli dopłacić 50zł.  Dodatkowo należy zapłacić za każdy egzemplarz wypisu aktu (ilość stron x 6 zł). Do wszystkich wymienionych powyżej cen należy dodać 23% podatku od towarów i usług.          

Podatki, księgi wieczyste, zniesienie współwłasności
Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia nie załatwia wszystkich spraw związanych z dziedziczeniem majątku. Kolejnymi krokami, które musimy podjąć są:
- załatwienie w Urzędzie Skarbowym spraw podatkowych związanych z dziedziczeniem majątku (wymagane);
- załatwienie w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego spraw związanych z wpisem spadkobierców do ksiąg wieczystych (wymagane, jeśli w skład spadku wchodzą nieruchomości);
- zniesienie powstałej współwłasności poprzez zawarcie umowy lub wystąpienie z wnioskiem do sądu (niewymagane).

Sporządzono według stanu prawnego na dzień 2 stycznia 2011r.

Adam Mikolka

 

Więcej z działu Prawo spadkowe:

Poświadczenie dziedziczenia
Jak sporządzić wniosek o stwierdzenie nabycia spadku
Stwierdzenie nabycia spadku
Nieważność testamentu
Jak sporządzić testament
Testament - informacje ogólne

Wzory pism:

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

 

Aktualności

Uruchomiliśmy bazę kancelarii prawnych w podrozdziale Szukam prawnika. Każda kancelaria może bezpłatnie zamieścić swoje dane w bazie. Wystarczy wypełnić formularz i przesłać go na adres kontakt@freelex.pl Dodanie kancelarii nastąpi w ciągu 7 dni.

Ankieta

Jak oceniasz dostępność informacji i pomocy prawnej w Polsce?
 

 
     
   
 
Zadaj pytanie prawnikowi |Współtwórz portal |Wyszukiwarka prawników |Wzory pism |Misja portalu

Nota prawna: Materiały zamieszczone na stronie Freelex.pl mają charakter informacyjno-edukacyjny. Ogólne informacje na tematy prawnicze w żadnym stopniu nie zastępują fachowej porady profesjonalnego prawnika. Pomimo rygorystycznego przestrzegania ogólnie przyjętych zasad tworzenia serwisów dostarczających informacje prawne oraz kontroli prezentowanych treści przez prawników, twórcy serwisu nie biorą żadnej odpowiedzialności, ani pośredniej ani bezpośredniej, za sposób wykorzystania informacji oraz wzorów pism zamieszczonych na portalu Freelex.pl.


Copyright © 2014 freelex. All rights reserved. Projekt i wykonanie
Testkomp.pl - testy oprogramowania, serwis komputerowy, sieci komputerowe, strony internetowe, pozycjonowanie, outsourcing it, cyfrowa telewizja naziemna dvb-t - instalacje